Screening borsten bij BRCA

Vrouwen met een BRCA-genmutatie hebben een sterk verhoogd risico op borst- en eierstokkanker. Zij hebben een kans van ongeveer 60 tot 80 procent om borstkanker te krijgen voor hun zeventigste jaar. Daarom is het advies aan vrouwen met een BRCA-mutatie om hun borsten vanaf hun 25ste regelmatig te laten controleren.

Om borstkanker op tijd te kunnen ontdekken, wordt geadviseerd om bij een BRCA-mutatie je borsten regelmatig te laten controleren. Om de kans op borstkanker heel sterk te verlagen, kun je er ook voor kiezen om je borstweefsel preventief te laten verwijderen. Het risico op borstkanker wordt daardoor zo laag (minder dan 3 procent) dat geen controles meer nodig zijn. Er is geen dringend advies om voor het preventief verwijderen van het borstweefsel te kiezen. De overlevingskansen bij preventief opereren of regelmatig screenen zijn nagenoeg hetzelfde.

Borstkanker en het risico hierop

Borstkanker ontstaat door een fout in de celdeling, waardoor een tumor kan ontstaan. Vrouwen met een BRCA-genmutatie hebben een sterk verhoogd risico op borst- en eierstokkanker. In de tot nu toe onderzochte families blijkt dat vrouwen met een BRCA1- of BRCA2-genmutatie ongeveer 60 tot 80 procent kans hebben om borstkanker te krijgen voor hun zeventigste.

Hoe vaak moet je je borsten laten controleren?

Screening, oftewel regelmatige controle van de borsten, verkleint niet het risico op borstkanker. Screening is er op gericht om borstkanker in een zo vroeg mogelijk stadium te ontdekken. Zo kan eventuele kanker snel worden behandeld en is de kans op overleving groter.

Vindt de arts bij de controles een afwijking? Dan volgt verder onderzoek. Vrouwen met een BRCA-mutatie komen in aanmerking voor extra controle, net als vrouwen uit een familie met een BRCA-genmutatie die zich nog niet hebben laten testen. 

Screeningsadvies bij BRCA1-mutatie

Leeftijd Klinisch contact Mammografie MRI
25 – 40 Jaarlijks Nee Jaarlijks
40 – 60 Jaarlijks Eens per twee jaar Jaarlijks
60 – 75 Jaarlijks Jaarlijks Nee
> 75 Nee Nee Nee

Screeningsadvies bij BRCA2-mutatie

Leeftijd Klinisch contact Mammografie MRI
25 – 30 Jaarlijks Nee Jaarlijks
30 – 60 Jaarlijks Jaarlijks Jaarlijks
60 – 75 Jaarlijks Jaarlijks Nee
> 75 Nee Nee Nee

Soms wordt er een afwijkende leeftijdsgrens voor controle geadviseerd in verband met je familiegeschiedenis.

Controles als je een CHEK2-mutatie hebt en bij familiair voorkomen van borstkanker

Leeftijd Klinisch contact Mammografie MRI#  
35 – 60 Jaarlijks Jaarlijks Nee  
60 – 75 Nee Eens per twee jaar via BOB Nee  
> 75 Nee Nee Nee  

Let op!
Het advies is om het MRI-onderzoek in de tweede week van je menstruele cyclus te doen. Het klierweefsel kan anders niet goed worden beoordeeld.

Kan een mammografie bij BRCA-mutatie de kans op borstkanker nog verder verhogen?

Zo nu en dan komt in het nieuws dat een mammografie bij vrouwen met een BRCA-mutatie het risico op borstkanker nóg hoger maakt. Dit is veel te stellig. Er is namelijk nooit uitgebreid onderzoek naar gedaan. Bij mammografie is de radio-actieve straling zo laag, dat dit geen reden is om geen mammografie te doen.

Is thermografie een goede manier van screening?

Thermografie zou kanker opsporen door een warmtemeting. Thermografie is in de ogen van Borstkankervereniging Nederland/Oncogen geen alternatieve screeningsmethode voor de mammografie. Er is geen wetenschappelijk bewijs dat deze methode daarvoor geschikt is. Een thermografie laat temperatuurverschillen in de huid zien met behulp van infraroodopnamen. Infrarood kan niet diep door de huid heen dringen. Tumoren zitten dieper in het weefsel. Hierdoor is deze methode niet gevoelig genoeg om tumoren op te sporen, zeker niet in een vroeg stadium. Ook kunnen verkalkingen (die een voorstadium van kanker kunnen zijn) niet worden gevonden met thermografie. Als er een afwijking wordt gevonden met thermografie, kan dit ook een ontsteking zijn en geen (beginstadium van) kanker.

Borstzelfonderzoek

Maandelijks zelfonderzoek wordt niet aangeraden, maar je borsten kennen is belangrijk. Heb je afwijkingen die langer dan een paar weken blijven zitten? Dan is het verstandig om naar de huisarts te gaan.

Een goede uitleg over hoe je dat doet, je eigen borsten controleren, vind je hier.

Stress rondom screening

Jaarlijkse screening is voor sommige vrouwen geen feestje. De screeningsonderzoeken confronteren hen met het feit dat ze (mogelijk) een verhoogd risico hebben op borstkanker. Daarnaast worden een mammografie en MRI-scan vaak als vervelende onderzoeken ervaren.

Regelmatige screening kan niet voorkomen dat je borstkanker krijgt. De controles richten zich op het vroeg ontdekken van borstkanker. Het kan vervelend zijn dat je je regelmatig moeten laten controleren op sporen van kanker. Zo vinden veel vrouwen een mammografie pijnlijk of vervelend. De arts kan tijdens de controles ook afwijkingen ontdekken die bij verder onderzoek toch geen kanker blijken te zijn. Er zijn vrouwen die door de controles banger worden om borstkanker te krijgen. Daarom kan het zijn dat je twijfelt of de onderzoeken zin hebben. Praat daarover met je (huis)arts. Ook kun je tijdens de controle-onderzoeken vragen stellen aan je arts. Als je veel last heb van spanning en stress rondom screening, kan een maatschappelijk werker of psycholoog je daarbij ondersteunen.